1. Krótka odpowiedź: to zależy od łowiska i gatunku
Wokół łowienia w Holandii narosło sporo mitów. Najczęstszy z nich brzmi: „w tym kraju obowiązuje całkowity, bezwzględny zakaz zabierania jakichkolwiek ryb”. Rzeczywistość jest jednak nieco bardziej złożona.
Holenderskie prawo rybackie co do zasady dopuszcza zabranie ryby na własny użytek, ale nakłada na to bardzo restrykcyjne ramy. Obowiązuje tu jedna nadrzędna reguła: ogólne przepisy krajowe to tylko baza, a ostateczne zdanie zawsze należy do zarządcy danej wody, czyli lokalnego stowarzyszenia (HSV).
W praktyce oznacza to, że:
- Brak jednej uniwersalnej zasady dla całego kraju: Na jednej rzece możesz legalnie zabrać sandacza w określonym limicie, a na kanale oddalonym o zaledwie 500 metrów może obowiązywać bezwzględny nakaz natychmiastowego wypuszczenia (terugzetplicht).
- Całkowita ochrona wybranych gatunków: Część ryb jest objęta bezwzględnym zakazem zabierania wszędzie, bez żadnych wyjątków.
- Lokalna odpowiedzialność: Kontrolera (Boa lub policji) nie interesuje to, co wolno w sąsiednim mieście lub na ogólnych wodach państwowych – liczy się wyłącznie regulamin odcinka, na którym aktualnie stoisz.
Dlatego zamiast polegać na obiegowych opiniach z forów czy grup na Facebooku, kluczem jest sprawdzenie dokładnych warunków łowiska przed zarzuceniem zestawu.
2. Gatunki całkowicie objęte zakazem zabierania (No-Kill w całym kraju)
Zanim zaczniesz analizować wymiary i limity sztukowe, musisz znać listę gatunków, których pod żadnym pozorem nie wolno wkładać do siatki ani zabierać z łowiska. W ich przypadku sprawa jest bezdyskusyjna – po zacięciu i odhaczeniu ryba musi natychmiast, w jak najlepszej kondycji, wrócić do wody (tzw. terugzetplicht).
-
Sum (Meerval):
W Holandii sum jest objęty całkowitym, całorocznym zakazem zabierania na wszystkich wodach. Niezależnie od tego, czy złowisz małego sumika o długości 40 cm, czy potwora przekraczającego dwa metry – ryba bezwzględnie musi natychmiast wrócić do wody. Zabicie suma lub jego transport z łowiska jest traktowane jako poważne przestępstwo kłusownictwa. -
Szczupak (Snoek):
W niemal całych Niderlandach obowiązuje bezwzględny zakaz zabierania szczupaków na wodach zrzeszonych w Sportvisserij Nederland. To drapieżnik traktowany jako skarb narodowy i regulator ekosystemu – każda sztuka, bez względu na rozmiar, wraca do wody. -
Węgorz (Paling / Aal):
Objęty całkowitym, ogólnokrajowym zakazem posiadania i zabierania na mocy przepisów o ochronie zagrożonych gatunków. Nawet jeśli zatniesz go przypadkowo podczas połowu białorybu, musisz go natychmiast wypuścić (a w razie głębokiego połknięcia haczyka – odciąć przypon). Posiadanie węgorza przy sobie podczas kontroli kończy się natychmiastową sprawą w sądzie i dotkliwą karą finansową. -
Karp (Karper):
Zdecydowana większość klubów (HSV) wprowadziła całkowite Catch & Release dla karpi. Wędkarstwo karpiowe w Holandii opiera się na bezwzględnym szacunku do ryb (maty, kołyski, odkażacze), a zabicie karpia jest postrzegane jako poważne wykroczenie regulaminowe. -
Gatunki ściśle chronione:
M.in. jesiotr (Steur), różanka (Bittervoorn), piskorz (Grote modderkruiper) czy minogi. Ich połów jest nielegalny, a przypadkowe brania wymagają natychmiastowego uwolnienia ryby.
3. Sandacz i okoń – kiedy wolno zabrać i jakie są limity?
O ile szczupak czy sum podlegają pełnej ochronie, o tyle w przypadku sandacza (Snoekbaars) oraz okonia (Baars) holenderskie przepisy w wielu miejscach dopuszczają zabranie ryby na własny użytek. Zanim jednak ryba trafi do torby, musisz spełnić szereg restrykcyjnych warunków.
Wymiary minimalne (ogólnokrajowe)
Krajowe minimum, poniżej którego ryba musi bezwzględnie wrócić do wody, wynosi:
- Sandacz: 42 cm
- Okoń: 22 cm
Limity ilościowe (tzw. meeneemlimiet)
Złowienie ryby powyżej wymiaru minimalnego nie oznacza, że możesz zabrać dowolną liczbę sztuk. W większości stowarzyszeń obowiązują twarde limity dobowe na jednego wędkarza:
- Sandacz: Zazwyczaj limit wynosi maksymalnie 2 lub 3 sztuki na dobę. Co ważne, coraz więcej stowarzyszeń miejskich wprowadza na swoich kanałach całkowity zakaz zabierania sandaczy.
- Okoń: W wielu rejonach obowiązuje limit np. do 2 lub 5 sztuk powyżej wymiaru, choć na niektórych wodach otwartych limit bywa wyższy.
Wymiar górny (okienko wymiarowe)
Zwróć uwagę na tzw. bovenmaat (wymiar maksymalny). Wiele holenderskich klubów chroni duże osobniki przekazujące najlepsze geny. Przykładowo, na danej wodzie sandacza wolno zabrać tylko w przedziale 42–70 cm – każda sztuka powyżej 70 cm musi bezwzględnie wrócić do wody.
4. Gdzie sprawdzić zasady dla konkretnego odcinka? Rola aplikacji VISplanner
Wielu wędkarzy popełnia błąd, szukając odpowiedzi na forach internetowych lub pytając znajomych. W Holandii jedynym w 100% wiarygodnym i prawnie wiążącym źródłem informacji na temat zasad obowiązujących na danym łowisku jest aplikacja VISplanner.
Aby sprawdzić, czy i jakie ryby możesz zabrać z wody, nad którą stoisz, wykonaj 3 proste kroki:
- Włącz lokalizację GPS: Uruchom aplikację i upewnij się, że znacznik Twojej pozycji znajduje się na odcinku oznaczonym kolorem uprawniającym Cię do łowienia.
- Kliknij bezpośrednio w dany zbiornik lub rzekę: Na ekranie pojawi się karta informacyjna z nazwą łowiska oraz zarządcą wody (uprawnionym do rybactwa).
- Rozwiń zakładkę z przepisami (Voorwaarden / Przepisy uprawnionego do rybactwa): To właśnie tutaj kryją się wszystkie lokalne ograniczenia. Aplikacja jest tłumaczona na język Polski, dzięki czemu z łatwością zobaczysz, czy są dodatkowe ograniczenia.
Na jakie zapisy musisz zwrócić szczególną uwagę?
- Meeneemlimiet (Limit zabierania):
Sekcja określająca precyzyjnie liczbę sztuk danego gatunku, którą wolno Ci posiadać przy sobie w ciągu doby (np. maksymalnie 2 okonie lub 2–3 sandacze). Jeśli obok gatunku widnieje cyfra 0 lub adnotacja o zakazie – ryb zabierać nie wolno. - Terugzetplicht (Obowiązek natychmiastowego uwolnienia):
Bezwzględny nakaz wypuszczenia złowionej ryby z powrotem do wody w jak najlepszej kondycji. Ten zapis często dotyczy szczupaka, karpia, a na wielu kanałach miejskich także sandacza. - Bovenmaat (Wymiar maksymalny / górny):
Ograniczenie chroniące dorodne osobniki rozpłodowe. Jeśli klub wprowadził np. górny wymiar dla sandacza na poziomie 70 cm, każda ryba mierząca 71 cm lub więcej musi natychmiast wrócić do wody, nawet jeśli mieścisz się w limicie ilościowym. - Dozwolone metody połowu i okresy ochronne:
W regulaminie danego odcinka znajdziesz też informacje o lokalnych zakazach używania określonych przynęt (np. martwej rybki, kawałka ryby czy sztucznych przynęt powyżej określonego rozmiaru w czasie wiosennego okresu ochronnego).
5. Ryby spokojnego żeru i wody komercyjne / pstrągowe
Zasady dotyczące drapieżników są restrykcyjne, ale jak wygląda sytuacja z białorybem oraz łowiskami komercyjnymi? Tutaj przepisy różnią się w zależności od charakteru wody i przeznaczenia złowionych ryb.
Białoryb (płocie, leszcze, krąpie) na wodach ogólnych
Ryby spokojnego żeru są traktowane nieco łagodniej niż drapieżniki, jednak wciąż podlegają regulacjom:
- Na własny użytek: Większość wód związkowych pozwala na zabranie kilku sztuk płoci czy leszcza (np. do konsumpcji lub jako przynęty), o ile w regulaminie danego klubu nie ma adnotacji o całkowitym zakazie zabierania wszelkiego białorybu.
- Pozyskiwanie rybek na żywca lub trupka: Jeśli planujesz użyć małych płoci lub okoni jako przynęty, pamiętaj o limitach sztukowych (zazwyczaj dozwolone jest posiadanie do kilkunastu sztuk martwych rybek) oraz o bezwzględnym zakazie używania żywca w Holandii.
- Siatki zawodnicze: W przypadku wędkarstwa spławikowego lub feederowego dopuszcza się przetrzymywanie białorybu w długich, bezwęzłowych siatkach zawodniczych na czas zawodów lub treningu, po czym ryby w komplecie wracają do wody.
Łowiska komercyjne (Forellenvijvers)
Zupełnie odrębną kategorią są prywatne łowiska komercyjne, z których najpopularniejsze w Holandii to stawy pstrągowe (forellenvijvers):
- Brak wymogu VISpasa: Na łowiskach komercyjnych nie obowiązuje karta VISpas – płacisz za wstęp bezpośrednio właścicielowi obiektu (zazwyczaj opłata za określoną liczbę godzin łowienia).
- Zabieranie złowionych ryb: W cenie wejściówki na stawach pstrągowych niemal zawsze zawarta jest możliwość zabrania złowionych przez siebie pstrągów (często wręcz zabrania się ich wypuszczania ze względu na dobrostan ryb).
- Stawy z jesiotrami i karpiami: Jeśli na tym samym obiekcie komercyjnym znajduje się staw z dużymi karpiami czy jesiotrami, obowiązuje na nim bezwzględna zasada Catch & Release, nakaz stosowania haków bezzadziorowych oraz profesjonalnych mat i podbieraków.
6. Kontrole nad wodą i konsekwencje łamania przepisów
Holenderskie służby kontrolne podchodzą do przestrzegania regulaminów wędkarskich bez taryfy ulgowej. Kontrole nad wodą przeprowadzają nie tylko funkcjonariusze policji, ale przede wszystkim strażnicy ochrony przyrody (tzw. BOA – Buitengewoon Opsporingsambtenaar) oraz kontrolerzy wyznaczeni przez lokalne stowarzyszenia HSV.
Strażnik BOA ma uprawnienia zbliżone do policjanta – ma prawo sprawdzić Twoje zezwolenie w telefonie, przejrzeć sprzęt, skontrolować samochód, a w razie poważnych naruszeń zarekwirować wędki.
Najczęstsze wykroczenia i konsekwencje
-
Zabranie ryby objętej całkowitym zakazem:
Zatrzymanie szczupaka, suma czy węgorza jest traktowane niezwykle surowo. Mandaty zaczynają się od kilkuset euro wzwyż, a sprawa bardzo często trafia bezpośrednio do prokuratury. -
Niezgodne z przepisami przetrzymywanie ryb (kwestia siatek):
W Holandii obowiązują bardzo rygorystyczne przepisy dotyczące dobrostanu zwierząt (viswelzijn). Używanie metalowych siatek drucianych, ciasnych sadzyków do przetrzymywania drapieżników czy trzymanie ryb w wiadrze bez napowietrzania to gwarantowany mandat. Jeśli regulamin wody w VISplannerze mówi o zakazie siatek, nie możesz do niej włożyć nawet jednej płotki. -
Przekroczenie limitu (meeneemlimiet) lub wymiaru:
Posiadanie choćby o jednego sandacza więcej niż zezwala regulamin skutkuje karą finansową naliczaną od sztuki oraz natychmiastowym odebraniem ryb. -
Odebranie VISpasa i wpis na „czarną listę”:
Oprócz mandatu finansowego zarządca wody ma prawo natychmiast unieważnić Twoje członkostwo w klubie i cofnąć VISpas. W skrajnych przypadkach wędkarz trafia do rejestru Sportvisserij Nederland, co uniemożliwia zakup zezwolenia w kolejnych latach.
7. Podsumowanie i kultura wędkarska w Holandii
Holenderskie wody słyną w całej Europie z imponującej populacji wielkich sandaczy, metrowych szczupaków i grubych okoni. Taki stan rzeczy nie jest jednak przypadkiem ani zasługą wyłącznie bogatej sieci hydrotechnicznej – to przede wszystkim efekt wieloletniej, konsekwentnie budowanej kultury Catch & Release oraz wzajemnego zaufania między wędkarzami a służbami ochrony wód.
Dla lokalnej społeczności wędkarstwo to sport, pasja i obcowanie z naturą, a nie sposób na napełnianie zamrażarki. Zrozumienie tego podejścia ułatwia uniknięcie spięć nad brzegiem kanału i pozwala w pełni cieszyć się tutejszymi łowiskami:
- Szanuj rybę i jej środowisko: Używaj maty odhaczającej i podbieraka z miękką siatką.
- Chroń duże ryby: Okazy powyżej wymiarów maksymalnych to podstawa rozrodu. Nawet tam, gdzie prawo nie zabrania ich zabrania, wypuszczenie dużej samicy procentuje w kolejnych sezonach.
- Brak pewności to sygnał do wypuszczenia: Jeśli nie potrafisz jednoznacznie zrozumieć zapisu w VISplannerze albo masz wątpliwości, czy znajdujesz się na wodzie stowarzyszenia zezwalającego na zabranie ryby – podaruj jej wolność. Unikniesz w ten sposób nieprzyjemności podczas kontroli BOA.
Prawidłowe korzystanie z VISplannera, sprawdzanie lokalnych ograniczeń i szacunek do niderlandzkich przepisów sprawią, że każda wyprawa nad wodę będzie czystą przyjemnością – bezpieczną, legalną i zakończoną pięknymi sportowymi emocjami.
Połamania kijów na holenderskich drapieżnikach, atomowych brań z opadu i do zobaczenia gdzieś nad brzegiem kanału!